Beste heer Rutte,
Ik richt me tot u, omdat u verantwoordelijkheid neemt voor het handelen van de koning. Zelf is het staatshoofd daartoe immers niet in staat. Zo blijkt eens te meer in deze Corona-crisis. Een tijdje terug kreeg ik een beeldspraak voorgelegd die zich goed leent voor een politieke vergelijking. Die van een kikker in kokend water: gooi je het beestje bij hoge temperatuur in de pan, dan springt het er meteen weer uit. Maar verhoog je de temperatuur beetje bij beetje, dan doet het niets. En wordt het arme dier dood gekookt.
Toen in maart – aan het begin van de Corona-uitbraak en even na de verplichte quarantaine – bekend werd dat de koning zichzelf een super-de-luxe jacht cadeau had gedaan, stelde u dat u daar niets over kon zeggen. Het protserige vaartuig was dan wel betaald met opgepotte miljoenen uit de jaarlijkse vergoeding die de monarch trouw van de burger ontvangt, maar het ging volgens u in het bijzondere geval om een ‘privé-aankoop’. En daar gaat u als premier niet over. En de gewone burger al helemaal niet.
Even later, nét nadat u via uw Minister van Justitie een boete had in gesteld voor de overtreding van de nieuwe Corona-regels, werden Willem-Alexander en Máxima gekiekt in Griekenland na een avondje tafelen in de buurt van hun kostbare vakantievilla. Op de foto stond het koninklijke paar arm in arm met een bevriende Sterrenchef. Dat mocht niet, berichtte u toen, en was bovendien ook niet zo handig. Maar, zo liet u via uw Rijksvoorlichtingsdienst weten, het delen van de vakantiefoto was een overtreding van de opgelegde Mediacode en daarmee minstens even fout. Ook toen, verlangde u geen verdere discussie.
Aan het begin van de zomer presenteerde het CPB zijn grauwe vooruitzichten voor onze economie. Nederland maakt een enorm smakkerd. Bedrijven vallen onherroepelijk om, mensen zijn hun baan niet zeker en de werkloosheid stijgt schrikbarend. In de berekeningen die u liet uitvoeren, dikt de staatsschuld aan tot zo’n 60 procent van ons BNP. Tegelijkertijd kwam naar buiten dat Amalia, als het aan u ligt, zichzelf de rijkste tiener van Nederland mag gaan noemen als ze vanaf volgend jaar 1,6 miljoen euro zakgeld overgemaakt krijgt. Wat is daar nou mis mee?, antwoordde u. Met dat geld kan de prinses zich in alle rust voorbereiden op het ambt dat ze naar verwachting over enkele tientallen jaren mag gaan vervullen. Of de kritische burger, nou eindelijk eens zijn mond kan houden; praten over Oranjegeld is niet chique en bovendien populistisch. Kappen, nou!
Enkele weken later was het échter, ondanks uw herhaalde verzoek om de monarch met rust te laten, alwéér raak. Na de presentatie van de diep-trieste miljoenennota en uw verklaring dat u niet langer in staat bent om het bedrijfsleven te redden met allerhande crisissubsidies, ontspoorde het debat over de begroting voor het Koningshuis. De Kamer ging niet mee in uw plan om de Oranjes een bonus te geven van 5 procent op hun toch al royale uitkering. Als het aan u ligt, krijgt Willem-Alexander als hoofd van de miljardairs-familie in crisistijd jaarlijks een miljoen euro, belastingvrij en exclusief onkostenvergoedingen. Evenveel als uw salaris en dat van collegae Macron, Merkel en Trump bij elkaar. Zonder verder commentaar.
Lastige politici, journalisten en de brede bevolking nemen echter geen genoegen met uw uitleg dat een koning nou eenmaal veel meer geld kost dan een ‘normaal staatshoofd’. U beloofde onderzoek, wetende dat die toezegging weinig voorstelt; volgend jaar verwacht u precies eenzelfde discussie met eenzelfde uitkomst. Een vervelend terugkerend puntje op de agenda, meer is het niet voor u.
U was gisteren niet aanwezig op het wekelijkse vragenrondje van de pers waarin De Jonge uitleg moest geven over de ‘gedeeltelijke lock down’, het sluiten van de horeca en het dringende advies om vooral niet te reizen. Misschien maar goed ook dat u onder het oog van de camera’s niet geconfronteerd werd met het nieuws over de vakantie van Willem-Alexander en zijn gezin. Het bericht levert namelijk alweer zoveel vragen op.
Het uiteenzetten van crisisbeperkingen voor de bevolking gaat u aardig af, de verdediging van de kosten voor en het gedrag van de Oranjes echter, daar hebt u steeds meer moeilijkheden mee. Extra pijnlijk in deze meest recente affaire, is dat u nota bene zelf de sleutels van het regeringsvliegtuig aan de Oranjes hebt gegeven: fijne vakantie! Als er vragen komen, los ik het wel op. Het tripje zou toch niet bekend worden.
Vraag ik me toch af, hoe u zich staande had gehouden; had u alle kritiek weer naast u neergelegd? En, in navolging van de monarch, verzocht om het commentaar nóg een keer in te slikken? Veel belangrijker nog, denkt u dat die oproep nog zin heeft?
Om terug te komen bij de beeldspraak van aan het begin van mijn schrijven – het borrelt inmiddels. Nog even en de kooktemperatuur is bereikt. En het is nog maar net de vraag of dat ons kikkerlandje dan dynamisch genoeg is om een sprong te wagen. Of dat we, verdoofd door eindeloze leugens, verzuipen in hypocrisie. Wat het ook wordt, grote kans dat u zich nog lelijk brandt. Als u niet eindelijk eens met verhelderende antwoorden komt.