Republiek stapt naar de NPO Ombudsman vanwege het NOS-artikel 'Waarom Duitsers zo van ons koningshuis houden'. De stelling is volgens de pro-democratische beweging onvoldoende onderbouwd met cijfers.
In het gewraakte artikel geven royalty-experts hun mening over de vermeende populariteit van de Nederlandse koninklijke familie. "Volgens deze bronnen – professionals die hun inkomen verdienen aan interesse in koningshuizen – is er veel interesse in dit koningshuis", schrijft Republiek in de oorspronkelijke klacht aan de omroep.
De berichtgeving is volgens de vereniging schadelijk omdat ze bijdraagt aan de misvatting dat het Nederlandse koningshuis een belangrijke troef zou zijn in het buitenland. Een stelling die nimmer met cijfers is onderbouwd.
Hoewel de NOS in een reactie nuanceert dat het gaat om 'de aantrekkingskracht van koningshuizen, waaronder het onze, op sommige Duitsers', weigert de omroep om de kop van het artikel aan te passen.
In het belang van goede journalistiek, en in het belang van een eerlijke discussie over monarchie en republiek, stuurt de non-profit de klacht nu door aan de ombudsman van de publieke omroep
De volledige mailwisseling tussen Republiek en de NOS
Beste NOS redactie,
Graag dienen we over het volgende bericht een klacht in: https://nos.nl/artikel/2388004-een-mix-van-magie-en-jaloezie-waarom-duitsers-zo-van-ons-koningshuis-houden
De titel van dit artikel stelt dat 'Duitsers zo van ons koningshuis houden'.
Als voornaamste bronnen worden opgevoerd Annika Helm van Adelswelt.de, de website 24royal.de en een royalty-expert van de omroep ZDF. Volgens deze bronnen – professionals die hun inkomen verdienen aan interesse in koningshuizen – is er veel interesse in dit koningshuis. Ook wordt melding gemaakt van (deels) op royalty gerichte bladen Bunte.de en Gala.de.
Een reportage van het Dagblad van het Noorden schetst een ander beeld: Sommige Duitsers kennen het Nederlandse koningshuis, anderen nauwelijks. Van groot enthousiasme blijkt weinig. Onderzoek van YouGov laat dan ook zien dat slechts 16% van de Duitsers een koningshuis wenst. Een overgrote meerderheid vindt de monarchie ondemocratisch, uit de tijd en te duur.
Van de 5 grootste Duitse kranten (BILD/Süddeutsche/Frankfurter Allgemeine/Handelsblatt/Welt) besteedt op het moment van schrijven slechts 1 aandacht aan het bezoek. In het artikel wordt nergens melding gemaakt van de vermeende grote populariteit van de Oranjes. De stelling dat 'Duitsers zo van ons koningshuis houden' lijkt dus vooral gebaseerd op de mening van journalisten met een interesse in koningshuizen.
Helaas bespeuren we dergelijke berichtgeving vaker bij de NOS. In bijna elk artikel over de Oranjes mag de beroepsgroep 'royalty-experts' de vermeende mening van het volk over de monarchie duiden. De 42% van de Nederlanders (bron: EenVandaag) die de monarchie niet steunt, of de 50% die niet voor erfopvolging is (bron: IPSOS), wordt buiten beschouwing gelaten.
Wij gaan er vanuit dat er geen kwade intentie achter de eenzijdige berichtgeving schuilgaat. Wel hopen we dat de titel van het bericht wordt aangepast. Bijvoorbeeld naar: 'Royalty-experts blijken enthousiast over monarchie'. Ook houden we ons als bron aanbevolen om bij te dragen aan een journalistiek verantwoorde berichtgeving in de toekomst.
Vriendelijke groeten,
Republiek
—
Beste meneer Van Montfoort,
Hartelijk dank voor uw uitgebreide reactie op mijn stuk, het is altijd goed om door betrokken lezers, kijkers en luisteraars scherp gehouden te worden.
Aan de totstandkoming van het stuk ging uitvoerig contact met Duitse collega's die uitdrukkelijk niet in de royalty-journalistiek zitten vooraf. Zij werken bij (regionale) kranten en omroepen en doen, net als ikzelf, in hun dagelijks werk verslag van dat wat er gebeurt op dat moment. Hen heb ik de vraag voorgelegd of journalistieke aandacht voor de Duitse belangstelling voor het Nederlandse koningshuis gerechtvaardigd was, en hun antwoord was onverdeeld 'ja'. Wát de aantrekkingskracht van koningshuizen, waaronder het onze, op sommige Duitsers is is voor hen ook niet altijd duidelijk te beantwoorden, maar allemaal kennen ze van hun eigen redacties en hun eigen verslaggeversdiensten het regelmatig terugkerende thema 'koningshuis'.
Inmiddels zien we dat ook terug in de reguliere Duitse media: de ARD heeft op verschillende platforms aandacht besteedt aan het staatsbezoek en is daar ook nog niet mee klaar. Daarnaast verwijzen, in meer of mindere mate, kranten als de Sueddeutsche Zeitung, de FAZ, Welt en de Rheinische Post ernaar.
Dat het daarbij overigens ook zo is dat Duitsers voor zichzelf geen monarchie voor zich zien staat daar mijns inziens los van. En dat berichtgeving over welk koningshuis dan ook, ook altijd een aanzienlijke groep mensen níet interesseert eveneens. Alleen al de NOS uitzending van Koningsdag dit jaar onderschrijft dat: daar keken gemiddeld 1,9 miljoen mensen naar, wat dus betekent dat zo'n 15 miljoen mensen niet gekeken hebben. Dat een grote meerderheid geen belangstelling heeft, betekent echter niet dat de ook niet onaanzienlijke minderheid die wél belangstelling heeft niet bediend zou moeten worden: het nieuws is er voor iedereen.
Hartelijke groet,
Liedeke Morssinkhof
—
Beste mevrouw Morssinkhof,
Dank voor uw snelle en inhoudelijke reactie op ons verzoek.
Daarin lezen we dat u aan collega's heeft gevraagd of journalistieke aandacht voor de Duitse belangstelling voor het Nederlandse koningshuis gerechtvaardigd was. Het doet deugd om te lezen dat u niet alleen met royalty-experts hebt gesproken, hoewel dit overigens wel de enige controleerbare bronnen uit uw artikel zijn.
Ook uw nuance dat sommige – niet heel veel, of de meeste – Duitsers een interesse in koningshuizen hebben, waaronder het Nederlandse, is verhelderend. Deze nuance ontbreekt helaas in het artikel.
Onze kritiek richt zich overigens ook niet op de vraag óf aandacht voor het onderwerp gerechtvaardigd is, maar op de conclusie dat 'Duitsers zo van ons koningshuis houden'. We hebben deze conclusie aan drie journalisten (BNR, NRC, Nieuwsuur) voorgelegd met de vraag of ze deze ook zouden trekken op basis van de bronnen in uw artikel. Geen van hen zou dit doen. De royalty-expert in uw artikel verwoordt het eerlijker: "Dit bezoek laat Duitse royalty-fans juichen!"
Graag verduidelijken we ook waarom dit soort ongefundeerde koppen slecht zijn voor een pro-democratische beweging als de onze: Het houdt een (onbewezen) beeld in stand dat ons koningshuis, hoewel ondemocratisch en erg duur, in ieder geval grote voordelen op zou leveren in het buitenland.
In het belang van goede journalistiek, en in het belang van ons streven naar een eerlijke discussie over monarchie en republiek, sturen we deze klacht door aan de NPO-ombudsman.
Vriendelijke groeten,
Republiek